Mart je u celom svetu posvećen borbi protiv kolorektalnog karcinoma – najčešćeg malignog tumora gastrointestinalnog trakta i jednog od vodećih uzroka obolevanja i smrtnosti. Uprkos dostupnim metodama prevencije i dijagnostike, podaci ukazuju na zabrinjavajući trend: bolest se sve češće javlja kod mlađih osoba i to u uznapredovalim stadijumima.
Na ovaj problem posebno ukazuje prof. dr Goran Stanojević, rukovodilac Klinike za digestivnu hirurgiju i pomoćnik generalnog direktora UKC Niš za hirurška pitanja, ističući da globalni podaci, ali i iskustva iz svakodnevne kliničke prakse, potvrđuju značajan porast obolevanja kod populacije mlađe od 50 godina. Dok je pre jedne decenije udeo mlađih pacijenata iznosio oko 10%, danas se približava polovini ukupnog broja novoobolelih.
„Suočavamo se sa ozbiljnim pomeranjem granice obolevanja – kolorektalni karcinom više nije bolest starijih. Poseban problem je što se mlađi pacijenti lekaru javljaju kasno, u fazi kada je lečenje složenije, a ishodi neizvesniji. A istovremeno, govorimo o bolesti koja je u ranoj fazi gotovo u potpunosti izlečiva”, ističe prof. dr Stanojević.
Dodatno zabrinjava i činjenica da se kod mlađih pacijenata često registruju agresivniji oblici bolesti, kao i kasno postavljanje dijagnoze, što direktno utiče na tok i uspešnost lečenja. U UKC Niš godišnje se operiše oko 300 pacijenata sa kolorektalnim karcinomom, a procenat mlađih kontinuirano raste – beleži se povećanje od 1 do 2 posto godišnje, te danas čine oko trećine ukupnog broja operisanih.
Stručnjaci naglašavaju da je ključ u prevenciji i ranom otkrivanju. Kolorektalni karcinom je jedna od retkih malignih bolesti koja se može uspešno sprečiti i izlečiti ukoliko se dijagnostikuje na vreme. Zdrav način života, pravilna ishrana, održavanje optimalne telesne težine i redovna fizička aktivnost predstavljaju osnovu primarne prevencije, dok skrining ima presudnu ulogu u otkrivanju bolesti u početnoj fazi.
U Srbiji se nacionalni skrining program sprovodi od 50. godine života, ali savremeni trendovi i iskustva razvijenih zemalja ukazuju na potrebu razmatranja spuštanja starosne granice, kao i preciznijeg definisanja rizičnih grupa – pre svega osoba sa pozitivnom porodičnom anamnezom i pacijenata sa hroničnim zapaljenskim bolestima creva, koje predstavljaju prekancerozna stanja.
„Univerzitetski klinički centar Niš danas je, zahvaljujući kontinuiranom ulaganju države i resornog ministarstva, potpuno opremljena tercijarna zdravstvena ustanova koja obezbeđuje kompletnu dijagnostiku i lečenje kolorektalnih bolesti po najvišim standardima savremene medicine. Lečenje se sprovodi kroz multidisciplinarni pristup koji uključuje hirurge, gastroenterologe, radiologe i patologe, uz primenu najsavremenijih hirurških tehnika. Poseban iskorak ostvaren je u oblasti minimalno invazivne hirurgije,
koja omogućava manje postoperativnog bola, kraći boravak u bolnici i brži povratak svakodnevnim aktivnostima. Sve sale kolorektalne hirurgije opremljene su najsavremenijim endoskopskim stubovima, što dodatno unapređuje kvalitet hirurških procedura”, dodaje prof. Stanojević.
Pored medicinskog aspekta, značajnu ulogu ima i kontinuirana podrška pacijentima. Udruženje obolelih od raka i osoba sa stomom NILKO Niš ističe važnost saradnje između zdravstvenog sistema i pacijenata.
U okviru UKC Niš funkcioniše i STOMA centar, gde medicinsko osoblje svake srede pruža stručnu pomoć, edukaciju i podršku pacijentima i njihovim porodicama, što je od izuzetnog značaja za kvalitet života nakon operacije.
