Specijalna bolnica za psihijatrijske bolesti „Gornja Toponica” obeležila je 100 godina postojanja, uz osvrt na istoriju ustanove, ali i na promene koje su tokom jednog veka menjale odnos prema psihijatrijskim pacijentima. Jubilej je bio prilika da se podseti na značajne trenutke u razvoju bolnice, ali i da se predstavi njen dalji pravac – od klasičnog bolničkog lečenja ka većoj podršci pacijentima u zajednici.
Vršilac dužnosti direktora dr Milan Stanojković istakao je da je „Gornja Toponica” prva bolnica u Srbiji namenski izgrađena kao psihijatrijska ustanova. Kompleks je od početka projektovan sa paviljonima i velikim parkom, u skladu sa tada savremenim pristupom lečenju, koji je podrazumevao značaj ambijenta i okruženja za oporavak pacijenata.
„Bolnica pokušava na sve moguće načine da, kroz izmenu ambijenta, zapravo promoviše jedan potpuno drugi odnos prema psihijatrijskom pacijentu, koji zaslužuje dobre uslove, koji zaslužuje poštovanje, uvažavanje, i jednu potpunu podršku u stručnom smislu da bi došlo do resocijalizacije i povratka u sredinu iz koje su došli”, navodi Stanojković.
Kao jedan od istorijskih kurioziteta ostaje podatak da je prvi pacijent bolnice bio princ Đorđe Karađorđević, koji je u „Gornju Toponicu” došao 1926. godine i u njoj proveo 15 godina, sve do okupacije Kraljevine Jugoslavije.
Bolnica je tokom decenija uvodila i nove oblike psihijatrijske zaštite. U „Gornjoj Toponici” 2001. godine formirana je prva služba za geronto-psihijatriju, a godinu dana kasnije i prva srpska služba za narkomaniju u okviru specijalnih bolnica. Godine 2005. otvoren je i prvi centar za mentalno zdravlje u zajednici u opštini Medijana, koji je proglašen za najbolji takav centar u jugoistočnoj Evropi.
Danas bolnica ima oko 650 pacijenata, što je približno polovina nekadašnjeg broja, kada ih je bilo i do 1.300. Stanojković kaže da je cilj da se dalji razvoj ne zasniva samo na unapređenju infrastrukture, već i na promeni načina lečenja.
„Svi infrastrukturni objekti su renovirani potpuno – nova perionica, nova ložionica, nova kuhinja na jednom, zaista, vrhunskom nivou, sve zgrade su sa demit fasadom, sa kamenom vunom, termoizolovane, dakle, uslovi su zaista danas dobri za rad, ali to nije kraj, zato što mi nismo želeli da napravimo bolnicu koja će biti divno sređena, ali će se pacijenti lečiti na isti način, kao do sada. Ideja je da pacijenti, kroz otvaranje centara za mentalno zdravlje, dakle, svu negu i svu našu stručnu pomoć dobiju u drugim uslovima, odnosno, kod svoje kuće, u svojoj porodici, što je mnogo humanije, a s druge strane, obezbeđuje terapijski kontinuitet”, istakao Stanojković.
Jubilej je čestitao i gradonačelnik Niša Dragoslav Pavlović, koji je ocenio da vek postojanja predstavlja potvrdu kontinuiteta i razvoja ustanove.
„Imati čast da organizujete 100 godina obeležavanja početka rada bilo koje ustanove, kao što danas to obeležava Specijalna psihijatrijska bolnica Toponica, znači kontinuiran razvoj, znači stabilno poslovanje, znači želja za daljim razvitkom i uspesima. Sto godina je zaista jedan veliki period. I zato čestitam svim zdravstvenim radnicima koji rade u ovoj ustanovi i koji su nekada radili i nosili težinu i breme ove ustanove i na svemu onome što su postigli. Izuzetni rezultati, koje ova psihijatrijska bolnica pruža, vidljivi su ne samo na teritoriji Srbije, već i čitavog sveta”, poručio je Pavlović.
Najavljeno je da će naredni veliki infrastrukturni posao biti kompletno renoviranje vodovodne i kanalizacione mreže, uz izgradnju prečišćivača za otpadne vode.
